Türkiye, Yamaç paraşütü, Yelken Kanat, Planör, Paraşüt, Balon gibi hava sporları meraklıları için keşfedilmesi gereken bir ülkedir.

Yamaç Paraşütü

Yamaç Paraşütü sporu, ilk bakışta serbest atlama paraşütüne benzeyen bir paraşüt ile uçak yerine, yüksek bir tepeden koşulmak sureti havalanmaktır.Eğimli ve yüksek bir tepeye açık olarak serilen paraşüt, pilotun koşmaya başlaması ile hava ile dolar ve pilotla birlikte havalanır. Uçuşların süresi kullanılan malzemenin performansı ve pilotun tecrübesine bağlı olarak kilometrelerce /saatlerce sürebilir. Tek kişi olabileceği gibi iki kişilik ( tandem ) kanatları da vardır.

İlk denemesi 1940'lı yıllara uzanan yamaç paraşütü günümüze kadar pek çok değişiklik göstermiş, uçuş süresi ve güvenliğini artırıcı yapısal gelişme kaydetmiştir.İlk yamaç paraşütü serbest atlayış paraşütüne benzemekteydi.Zamanla değişiklik göstererek basınca dayanıklı olma özelliği yerine yüksek kaldırma gücüne sahip aerofil yapıya dönüştü.

Yamaç paraşütü kanat yapısı 1980 li yıllardan itibaren kolay havalanan, iyi bir süzülme performansı ve yavaş çöküş oranı için en uygun şekline ulaştı. Ülkemizde Yamaç Paraşütü Sporu 1990 başlarında Fethiye Ölüdeniz bölgesindeki Baba Dağı'nın yabancı pilotlar tarafından keşfedilmesi ile tanınmış, ilk olarak üniversite kulüplerinde aktif olarak başlamıştır.

Bilinen en ekonomik hava aracı olması ve doğa sporları ile iç içe olması bugün geniş bir kitle tarafından sevilerek yapılmasını sağlamıştır.Temelde özel bir yetenek ve aşırı efor gerektirmeyen Yamaç Paraşütü Sporu standart bir eğitim sonrasında yapımı oldukça kolay ve zevklidir. THK, üniversite kulüpleri ve özel kulüpler tarafından Yamaç Paraşütü Eğitimleri düzenlenmektedir.

Uçuş Bölgelerinden Bazıları

Ölüdeniz - Babadağ

Konum: Muğla ilinin Fethiye ilçe sınırlarında yer alan Babadağ deniz kıyısından 7 km içeridedir. Ölüdeniz kumsalının hemen arkasında yükselir ve tam güneye bakar. Kalkış pistine Ölüdeniz'den 45 dakikalık stabilize ancak düzgün sayılabilecek yolla ulaşılır.

Uçuş Mevsimi: Nisan - Ekim arası güvenli uçuşlar yapılmaktadır.

Bölge Özellikleri: Türkiye'de yamaç paraşütünün ilk yapıldığı yer olan Ölüdeniz dünyaca ün yapmıştır. Eşsiz doğası, güneşi ve denizi her sene binlerce yerli ve yabancı turisti büyüleyen bölge her çeşit outdoor aktivitesine uygun yapıdadır. Gelişmiş bir turistik merkez olan bölgede ulaşım, konaklama, yeme içme sorunu yaşanmamaktadır. Çevrede tekne turları ayrıca ilgi çekmektedir. Babadağ yaz kış trekking ve kampçılık alanı olarak tercih edilmektedir.

Kalkış Pistleri: Babadağ da toplam üç pist vardır. 1700 metre güney pisti kalkış için çok müsaittir. 1800 metrelik kuzey pisti biraz küçük ve diktir. 1900 Metre kuzey zirve pistinin kalkış alanı oldukça rahattır. Genelde 1700 metrelik pist günün büyük bölümünde tam karşıdan güney rüzgarı aldığı için genelde buradan uçulur. Oldukça geniş olan piste aynı anda 20 civarında kanat serilebilir.

İniş Pisti: Ölüdeniz kıyısındaki Belcekız plajı, uzun ve genişliği ile oldukça rahat ve güvenli bir iniş alanıdır.

Meteorolojik Özellikler:Yaz sezonu boyunca hava tutarlılık gösterir. Bazen sabah saatlerinde kuzey rüzgarı eser ve kuzey pistlerinden vadi içine kalkış yapılır. Güney pisti günün büyük bölümünde 5-20 km arasında güneyden esen rüzgarı karşılar.

Dikkat edilmesi gerekenler:Özellikle sezonun başı ve sonu olan mevsim değişikliği aylarında havada hızlı değişimler olabilmekte ve kalkış alanına bulut inebilmektedir. Güney pistinde, öğleye kadar geçen sürede dağın batı ucundan gelen batı rüzgarı, sahte güney rüzgarı yaratarak yanıltabilmektedir.

Denizli Pamukkale

Konum: Pamukkale Denizliye 21 km uzaklıkta Çökelen Dağı eteklerinde yer almaktadır. Turistik bölge olduğu için bölgeye her türlü ulaşım şekli mümkündür.

Uçuş Mevsimi:Ilıman iklimi ile yılın her mevsimi uçuş yapılabilmektedir.

Bölge avantajları:Eski bir yerleşim bölgesi olan Pamukkale, kireçli sıcak suların çökmesiyle oluşan travertenleri ve tarihi kalıntılarıyla her yıl binlerce turistin geldiği ülkenin önemli turistik merkezlerindendir.Uçuş yapılabilen iki tepe bulunmaktadır:

Eğitim Tepesi

Meteorolojik Özellikleri:Gün doğduktan sonra gün-batı yönünde kendini hissettiren rüzgar öğle saatlerine kadar hafif şiddette eser. Öğle saatlerinde artan rüzgar batıya kayarak günbatımında neredeyse tamamen kesilmektedir.

Kalkış Pisti:70 m yüksekliğindeki tepe alçak oluşundan dolayı amatör uçuşlar için tercih edilmektedir. Yeraltı sularının tüm bölgede yaşanan ılıman etkileri nedeniyle bölgede yaşanan rüzgar değişiklikleri burada hissedilmemektedir. Düzenli rüzgarlar sayesinde yıl boyunca güvenli uçuşlar yapılabilmektedir.

İniş Pisti:Yamaçtan yapılan uçuşlar bölgede bulunan düzlüklerde son bulur. İniş noktaları herhangi bir engel taşımaması nedeniyle son derece güvenlidir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:Yaz sıcağının en yoğun yaşandığı aylarda öğle saatlerinde hızlanan rüzgarla beraber oluşan sert türbülanslara dikkat edilmelidir.

Dinamit Deposu

Meteorolojik Özellikleri:Batı rüzgarının hakim olduğu tepe özellikle sabah saatlerinde uçuşa elverişlidir. Öğleye doğru başlayan güçlü termik oluşumlar deneyimli pilotlar için uzun uçuşlar sağlamaktadır.

Kalkış Pisti:Adını tepede bulunan eski bir dinamit deposundan alan uçuş pisti 300 metre yüksekliğindedir. İki paraşütün rahatça kalkış yapabileceği geniş bir alanı olan yamaç, Pamukkale'nin tüm güzelliğini görecek noktadadır.

İniş Pisti:Uçuş parkurunun bitimindeki araziye iniş yapılabildiği gibi travertenlerin girişinde yeralan helikopter pistine de güvenli inişler yapılmaktadır.

Dikkat edilmesi gerekenler:Yaz aylarında öğle saatlerin oluşan türbülanslar uçuşlar sırasında maksimum düzeyde dikkat ve kontrol gerektirmektedir.Sert rüzgarlarda kalkış pistinin bitiş noktasında türbülanslara rastlanabilir.Çapraz esen rüzgar kalkıştan hemen sonra paraşütte asimetrik kapanmalara neden olmaktadır.Ayrıca tepenin dik eğimde bitmesi başarılı bir kalkış için çok süratli bir koşu gerektirmektedir.

Ankara - Gölbaşı

Konum:Ankara şehir merkezine 27 km uzaklıktaki Gölbaşı bölgesine ulaşım kent merkezinden kolaylıkla sağlanmaktadır.

Bölge Özellikleri:Ankara'ya yakınlığı nedeni ile kent içerisindeki bütün aktivite ve olanaklardan faydalanmak mümkündür. Ankara'daki üniversite havacılık kulüplerinin Yamaç Paraşütü eğitimi verdikleri bölgedir. Gölbaşı, şehir hayatından uzaklaşmak isteyen Ankaralıların hafta sonlarını değerlendirdikleri bir mesire yeri olarak ilgi görmektedir.

Kalkış Pisti:Geniş bir ovaya bakan eğitim tepesi uygun irtifası ve rüzgarı her yönden karşılaması nedeniyle yamaç paraşütü eğitimleri için çok elverişlidir.

Bolu - Abant

Konum:Abant Dağları, Bolu şehir merkezinin 34 km güneyindedir. Asfalt olan 25 km.lik Abant Gölü ulaşım yolu kullanılarak ulaşılabilir. Ankara-İstanbul otoyolu geçişi üzerindeki Bolu'ya karayolu ile ulaşım oldukça kolaydır. Abant Gölüne kent merkezinden kalkan minibüsler kullanılabilir.

Bölge Özellikleri:Yoğun orman alanları ile çevrili Bolu ili Her türlü turizm aktivitesine uygundur. Çevresi zengin bir bitki örtüsüne sahip Abant Gölü, yazın piknik ve dinlenme yeri, kışın kış sporlarının yapılabileceği bir yer olarak ilgi çekmektedir.Abant Gölü çevresindeki konaklama ve yeme-içme olanaklarından faydalanılabilir.

Kalkış Pisti: Abant Dağları yamaç paraşütüne elverişli birden fazla kalkış pistine sahiptir. Genel olarak Abant Gölü yakınındaki geniş, düz ve tamamen çimen kaplı Örencik yaylası etrafındaki tepelerde yapılmaktadır.

Eğirdir

Konum : Isparta'ya 60 km uzaklığındaki Eğirdir'de karayolu ve demiryolu ulaşımı mevcuttur. Isparta'nın yerel otobüs firmaları Eğirdir'den geçer.

Bölge Özellikleri : Eğirdir Gölü ve adası ile pek çok turistik aktiviteye elverişli Eğirdir, yamaç paraşütü sporu için çok uygun tepelere sahiptir. Süleyman Demirel Üniversitesi Havacılık Kulübü bu tepelerde eğitim uçuşları gerçekleştirmektedir.

Kayseri

Konum:Kayseri ili sınırlarındaki Ali Dağı, il merkezine 15 dk. uzaklıktadır. Otomobil ile dikkatlice çıkılabilir. Ya da, Zincidere otobüslerine binerek Alidağı Tabelası'nda inildiğinde, yürüyerek 45 dakikada tepeye ulaşılabilir.

Bölge Özellikleri:Dünyaca ünlü Kapadokya'da yer alan Kayseri her yıl binlerce yerli yabancı turisti ağırlamaktadır. Kayseri elverişli coğrafyası ile yamaç paraşütünün yanı sıra, kayak, bisiklet gibi diğer sportif turizm çeşitlerine de olanak sunar. Erciyes Ünivesitesi'ndeki Sivil Havacılık MYO, Ali Dağına hafta sonları eğitim uçuşları düzenlemektedir.

Kalkış Pisti:600 ile 750 irtifa farkına sahip, birisi güney, diğeri kuzey rüzgarlarına uygun iki kalkış pisti mevcuttur. Stabil rüzgarlarda tepenin dik ve düzgün eğimi saatlerce yelken yapmaya elverişli,ancak türbülanslı havalarda dikkatli olmak gereklidir.

İniş Pistleri: Tepenin önünde rahatlıkla iniş yapılabilecek alanlar bulunmaktadır.

Eskişehir - İnönü

Eskişehir'in 15 km batısında bulunan İnönü ilçesinde Türk Hava Kurumunun tesisleri bulunmaktadır. İlçenin kuzeye bakan yamaçları, özellikle yaz aylarında kuzeyden esen rüzgarları ile çok uygun uçuş şartları yaratmaktadır. Türk Hava Kurumu tarafından düzenlenen kurslar burada yapılmaktadır.

Antalya - Aksu

Antalya'nın Aksu ilçesindeki tepe Akdeniz Üniversitesi Havacılık Kulübü tarafından eğitim tepesi olarak kullanılmaktadır. Antalya-Alanya yolunun Aksu sapağından Perge Harabelerine dönüldüğünde, Perge'ye girmeden 10-15 km gidildiğinde 40-50 m'lik eğitim tepesine ulaşılır. İnişte sulama kanalına dikkat edilmelidir.

Kurslar

Ülkemizde Yamaç Paraşütü kursu Türk Hava Kurumu, üniversite kulüpleri ve özel kulüpler tarafından eğitim düzenlenmektedir

Yelken (delta) Kanat

Yelken kanat motoru olmayan, rüzgar ve diğer hava etkileri ile uçuş yapabilen tek kişilik bir uçuş aracıdır. Havalanma, havada kalma ve havalanma yeri yamaç paraşütüne benzer. Ancak uçuş için daha fazla eğitim süresine ihtiyaç vardır. Güvenlik için kişiye bağlı paraşüt de bulunmaktadır.

Uçuş Bölgeleri

Yamaç Paraşütü yapılan yerlerde yelken-kanat sporu da yapılabilir.

Yapısı

Kanatlar:Yelken-kanat ortalama 25-30 kg ağırlığında, açıldığında 10 kanat uzunluğundadır. ( katlanmış standart 4 m ) Başlangıç, Orta ve İleri Sınıf kanatlar mevcuttur. Eğitimlere başlangıç sınıfı eğitim kanatları kullanılır, uçuş tecrübesi arttıkça orta sınıf kanatlarla uçulabilir.

Ancak ileri seviye modeller için çok uzun süre uçmak ve tecrübe kazanmak gereklidir. Modeller ileri seviyeye geldikçe kanat hızlanır ve kanadı kontrol etmek zorlaşır.

Havalanma: Ülkemizde uçuşa başlama, uygun hava koşullarında, uçuş tepesinden kanatları sırtlayarak koşmak şeklindedir. Yükseklik kazanmak için genelde tepeye vuran yani karşıdan gelen rüzgar olmalıdır. Diğer bir yöntem de yerden yükselen sıcak hava sütunları, yani termikler kullanılır. Bu sıcak hava yükselirken içinde daireler çizen deltayı da beraberinde havalandırır. Normal bir uçuşta birkaç saat havada kalınır.

Kurslar

THK ve çeşitli hava kulüpleri tarafından eğitim verilmektedir.

Balon

Dünyada ilk ortaya çıkışı 18.yy sonlarına uzanan balonla uçuş sporu ülkemizde de yoğun ilgi görmektedir. Uzun yıllardır bireysel sportif amaçlı yapıldığı gibi, Turistik yörelerimizdeki yerel etkinliklerde balonla kent turları düzenlenmektedir. Balon, içine doldurulan sıvı propan gazının ısıtılması ile havalanır.

Yabancılar İçin Uçuş Kuralları

Balonla uçuş öncesinde, uçulacak olan hava aracı tescil işareti, uçuş amacı, uçuş tarihi, uçuş saati, uçuş bölgesi belirtilerek Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne müracaat edilir.Ülkemizde Balonla 15 günden fazla bir süre uçuş yapılacak ise; yabancı pilotların lisanslarının Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından geçerli kılınması gerekmektedir.

Kurslar

Türkiye'de Balon eğitimi Türk Hava Kurumu tarafından verilmektedir. Balon kursları uçuş saati 100 $ karşılığı Türk lirasıdır. 46.30 saatlik eğitimi tamamlayanlara Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü onaylı lisans verilir.
 
Mikrolayt

Microlayt, oldukça basit motorlu uçuş aletidir. Basit motor yapısı ile öğrenmesi ve kullanması oldukça kolay olan mikrolayt tek ve iki kişilik olabilir. Kumanda paneli ve gösterge tablosu karmaşık değildir. İniş ve kalkış pistinin de önemi yoktur, kısa mesafelerde iniş ve kalkış yapabilir.

Mikrolayt aerodinamik yapısı sayesinde, havalandıktan sonra deltakanat ve planör gibi motorsuz uçabilir. Böylelikle az bir yakıtla uzun saatler uçabilir.

Microlayt uçuşu tüm dünya ülkelerinde yapıldığı gibi ülkemizde de yapılmaktadır. Türkiye'de microlayt ile uçmak için Türk Hava Kurumu'na ya da havacılık kulüplerine başvurulmalıdır.
 
 Planör, kalkışı başka bir motorlu uçak tarafından çekilerek veya pist başında bulunan bir motora bağlı çelik halat yardımı ile hızlı bir şekilde çekilerek sağlanan motorsuz uçma aracıdır. Planör, havada belli bir irtifaya geldiğinde çekici halattan pilotu tarafından ayrılır ve serbest uçuşuna başlar. Görünüşü ve kumandalarının işlevleri diğer motorlu uçaklarda olduğu gibidir. Ancak hava koşulları daha fazla önem taşımaktadır.

Planör, motorsuz olduğundan özel bir kanat tasarımı vardır. Kanat profillerinin özel dizaynı, kanatların büyük ve geniş olması planöre büyük bir kaldırma kuvveti kazandırır.

Planörün havada kalışı ve ilerlemesi hava fileleri ile sağlanır. Planörün ileri gidişi pozisyonunda oluşan hava fileleri kanat üstü profil kesiti sayesinde kanat üstünde türbülans oluşturur, yine kanat altı profil kesiti nedeniyle hava fileleri kanat altında kaldırıcı kuvvet meydana getirirler. Böylelikle havada kalma ve ilerleme sağlanır, çok kısa mesafede iniş kalkış yapabilir.

Planörün kokpiti tek veya çift kişilik olabilir.

Planör Eğitimi

Planör Eğitim Kursları Türk Hava Kurumu tarafından yapılmaktadır. Her yıl İnönü Eğitim Merkezin 'de açılan planör kursu başlangıç, tekamül ve ileri tekamül kurslarından oluşmaktadır. Talep olduğunda bölgesel kurslar da düzenlenmektedir

Paraşüt
Paraşütle atlama sporu için Türk Hava Kurumu ve özel havacılık kulüpleri eğitim vermektedir. Aşağıdaki eğitim ve programlar THK'na aittir.

Tandem ve VE AFF Atlayışı

Tandem Atlayışı: Bir paraşütle iki kişinin atlayış yapmasıdır. Daha önce hiç paraşüt atlayışı yapmamış kişilerin, tecrübeli bir tandem pilotu ile birlikte yaptıkları atlayıştır.

Tandem atlayışında yolcunun yapması gereken çok fazla bir şey yoktur, tüm kontrol tandem pilotundadır, yolcuya uçağa çıkmadan önce 20 dakikalık bir brifing verilir ve atlayışa çıkılır.

Tandem atlayışında, 3000 m irtifadan paraşütü açmadan önce yaklaşık 180 km/saat hızla 30sn kadar serbest düşüş yapılır, ardından paraşüt açılır ve açık paraşüt ile ortalama 3 dakika havada kalınır.

AFF (Accelerated Freefall) :Hızlandırılmış serbest düşüş olarak adlandırılan bu atlayış, öğrencinin serbest düşüş ustalığını geliştirir. Öğrenci 3000 m. irtifadan iki öğretmen ile birlikte paraşütü açmadan 40 sn kadar serbest düşüş yapar, karşılaştığı problemler öğretmenler tarafından gösterilerek giderilir.

Atlayış Bölgeleri

Ankara:Paraşüt okulunun idari merkezi, Ankara'da Türk Hava Kurumu'nun icra organı olan Türk Kuşu Genel Müdürlüğü'ne bağlıdır.Hava trafiğinin yoğun olmasından dolayı çok sık atlayış olmamakla birlikte özel günlerde ve personel antrenmanı için paraşüt atlayışları yapılır.

İnönü:Paraşüt okulu faaliyetlerinin yaz aylarında yoğun olarak yapıldığı ana eğitim merkezidir.Eskişehir'e 40 Km mesafede eğitim ve konaklama tesisleri olan, bütün havacılık faaliyetlerinin aynı anda yapılabildiği bölgelerdendir.

Efes:İzmir'e 70 Km, Kuşadası'na 15 Km mesafede, Efes harabeleri ve Meryem Ana kilisesi'nin bitişiğinde 1760 m uzunluğunda asfalt pisti olan özellikle uluslar arası paraşüt yarışmalarına ev sahipliği yapmış turistik atlayış merkezidir.